ΤΟ
ΟΡΑΜΑ
ΜΑΣ

Πιστεύουμε σε μια συνολική παιδεία. Οραματιστήκαμε και σχεδιάσαμε ένα πρωτότυπο πρόγραμμα, με σοβαρό καλλιτεχνικό και θεωρητικό υπόβαθρο, όχι “εμπορικό”, ένα πρόγραμμα που δίνει ιδιαίτερη σημασία στον πειραματισμό και την έρευνα, και πριμοδοτεί την πνευματική εγρήγορση και τη μόρφωση. Οι σπουδαστές μας αναδεικνύουν τη δημιουργικότητά τους και αναπτύσσουν ελεύθερα τις ιδέες τους. Μαθαίνουν να σκέφτονται προτού σχεδιάσουν, και αποκτούν μια σφαιρική εικόνα για τον κόσμο του Design και της τέχνης. Εκπαιδεύονται πώς να οργανώνουν και να διαχειρίζονται το χρόνο τους ώστε να αποδίδουν το μέγιστο των ικανοτήτων τους, και συνηθίζουν να συνδυάζουν γνώσεις από πολλούς διαφορετικούς τομείς.

Είναι υπέροχο να βλέπουμε τις ιδέες των νέων ανθρώπων, την ξεχωριστή ποιότητα και το ταλέντο καθενός, να περνούν στο χαρτί ή στην οθόνη του υπολογιστή, και να καταλήγουν σε πρωτότυπα έργα. Και είναι αυτά τα έργα, δημιουργημένα σε ένα καθεστώς ελευθερίας και γνώσης που αποτελούν τα τελικά πορτφόλιο, τους φακέλους εργασιών, που είναι η εικόνα τους στην αγορά εργασίας – μια εικόνα που δεν υπολείπεται σε τίποτε σε σχέση με αποφοίτους ξένων πανεπιστημίων, ακόμη και φημισμένων. Και αυτό δεν το λέμε εμείς…

Σε μια περίοδο παρατεταμένης κρίσης, εμείς έχουμε δεσμευτεί να μην κάνουμε κανένα συμβιβασμό στην ποιότητα των σπουδών που προσφέρουμε με τόση επιτυχία εδώ και εξήντα χρόνια. Αντίθετα, επιδιώκουμε να τις ενδυναμώνουμε με καινούργια μαθήματα, νέες τεχνολογίες και παράλληλες δράσεις. Επανεξετάζουμε συνεχώς τα θέματα των εργασιών που περιλαμβάνονται στα προγράμματά μας και τα εξελίσσουμε έτσι ώστε οι απόφοιτοί μας να έχουν τα κατάλληλα εφόδια που θα τους κάνουν να ξεχωρίσουν σε κάθε αγορά εργασίας ή ακαδημαϊκό περιβάλλον. Όμως καθοριστικό ρόλο παίζει και το ότι επιλέγουμε προσεκτικά τους σπουδαστές μας. Αναγνωρίζουμε το πάθος και το ταλέντο και διαβλέπουμε εκείνη την κλίση που, με τη σωστή καθοδήγηση, θα τους επιτρέψει να εξελιχθούν στους καλύτερους και πιο περιζήτητους designers. Με άλλα λόγια, επενδύουμε αποκλειστικά στο μέλλον των σπουδαστών μας, και αυτό είναι το κέρδος μας.

Είμαστε πάντα πρόθυμοι να μιλήσουμε προσωπικά με κάθε νέο άνθρωπο που απευθύνεται σε εμάς, και να τον βοηθήσουμε στο ξεκαθάρισμα των σκέψεών του, ώστε να ενταχθεί στην οικογένειά μας όσο γίνεται πιο συνειδητά, ή να τον συμβουλέψουμε ακόμη και στην περίπτωση που διαπιστώσουμε ότι ο προσωπικός του δρόμος δεν περνάει από τη Βακαλό. Άλλωστε η Σχολή μας χαίρει μιας ξεχωριστής αυτονομίας. Δεν ανήκουμε σε κάποιο ξένο fund ούτε παρέχουμε προγράμματα franchise, επομένως δεν έχουμε να λογοδοτήσουμε σε επιχειρηματίες που μετρούν πρώτα το οικονομικό όφελος και μετά οτιδήποτε άλλο.

Η Βακαλό είναι η πρώτη σχολή Design στην Ελλάδα. Το ζήτημα όμως δεν είναι η “πρωτιά”, αλλά το ότι η Βακαλό έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στην ιστορία του ελληνικού Design. Με σαφείς επιρροές από τις ιδέες του μοντερνισμού και του Μπαουχάουζ, επαναθεμελίωσε τις εφαρμοσμένες τέχνες πάνω σε νέες βάσεις και έθεσε τα πρότυπα και τα κριτήριά τους στην Ελλάδα, ενώ οι αρχές και οι αξίες των ιδρυτών της, κυρίως της Ελένης και του Γιώργου Βακαλό, ανθρώπων έτσι κι αλλιώς της τέχνης και του πνεύματος, διαφυλάχτηκαν από τους συνεχιστές τους, τον Δανιήλ Γουναρίδη και τον Τίμο Μίσιο, και αποτέλεσαν το επίκεντρο της φιλοσοφίας της Σχολής, που δεν είναι άλλο από το “ήθος του Design”.

Αυτή τη φιλοσοφία και αυτό το ήθος που συμπυκνώνονται στο όνομα “Βακαλό” είναι η κληρονομιά μας. Μια κληρονομιά που δεν αντιστοιχεί σε κανένα νόμισμα και δεν έχει υλική αξία, αλλά είναι η ίδια η ιστορία, το παρόν και το μέλλον μας. Είναι η ικανοποίηση όταν βλέπουμε τους αποφοίτους μας να προοδεύουν και να ξεχωρίζουν με επαγγελματικές διακρίσεις και βραβεία. Είναι η χαρά μας όταν συναντούμε ξανά παλιούς σπουδαστές που μας εκφράζουν την αγάπη τους για τη Σχολή και τη νοσταλγία των χρόνων που πέρασαν σ’ αυτή. Είναι η συνειδητοποίηση ότι καταφέραμε να τους καλλιεργήσουμε το πιο σημαντικό: την αγάπη και το πάθος για αυτό με το οποίο ασχολούνται – και εκείνη τη βαθειά εμπιστοσύνη πως το όνειρο, συχνά, μπορεί να γίνει πραγματικότητα.

Ας προσεχτεί, όμως, και κάτι που πηγαίνει πέρα και από το στενά εννοούμενο εκπαιδευτικό πλαίσιο. Το όραμα της Βακαλό έχει τελικά σχέση με ένα γενικότερο όραμα για τον κόσμο. Η σημασία του Design δεν αφορά απλώς έναν επαγγελματικό χώρο, αλλά διαπερνά όλη την κοινωνία, κρύβεται αθόρυβα στην καθημερινή ζωή μας, στο σπίτι μας, στα ρούχα μας, στα βιβλία μας, στις οθόνες των υπολογιστών, στα ράφια των καταστημάτων, σε όλα όσα μας περιβάλλουν. Η ουσία του Design είναι το υλικό πλαίσιο του κόσμου μας. Αυτήν ακριβώς την ιδέα επιχειρούμε να μεταφέρουμε όχι μόνο στους σπουδαστές μας, αλλά και στο ευρύτερο κοινό. Γιατί αν όλοι μαζί κοιτάζουμε τον ίδιο κόσμο, τότε σίγουρα θα βρούμε τρόπους με τους οποίους αυτός ο κόσμος θα γίνει καλύτερος και πιο όμορφος.

Παρ’ όλο που έχω πλήρη επίγνωση των σημαντικών πραγμάτων που έχει πετύχει η Σχολή ως τώρα, πράγματα που με κάνουν να νιώθω σίγουρος και υπερήφανος, τα επόμενα βήματα και η συνολική πορεία της με απασχολούν πάντα, με τη μορφή ενός πολυσύνθετου, ιδιαίτερα δημιουργικού και γοητευτικού παζλ. Γιατί δεν αρκεί να παραμείνει η Σχολή στην κορυφή, σημείο αναφοράς για το ελληνικό Design, ακόμη κι αν αυτό συμβαίνει σε συνθήκες αυξημένου ανταγωνισμού. Όπως δεν αρκεί η εκπαιδευτική πρωτοπορία, η συνεχής εγρήγορση για τις τεχνολογικές εξελίξεις, η δημιουργική ώσμωση ανάμεσα στις καινοτομίες των νέων καθηγητών/τριών και τη “σοφία” των παλαιότερων, η κοινωνική πολιτική (projects για ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες, υποστήριξη νέων με υποτροφίες κ.ά.) ή το ευρύτερο επιμορφωτικό και πολιτιστικό μας έργο. Αυτά και άλλα σημαντικά είναι κατακτημένα εδώ και χρόνια, και αποτελούν ήδη κομμάτι της ταυτότητας της Βακαλό.

Άλλες είναι οι σκέψεις που με απασχολούν, και έχουν να κάνουν με κυριολεκτικές τομές, με νέους στρατηγικούς στόχους, με τολμηρές κινήσεις πάνω στην εκπαίδευση, στον πολιτισμό και στην επιχειρηματικότητα, κινήσεις που θα ενώνουν αρμονικά αυτές τις τρεις πλευρές σε μια καινούργια ιδέα για το τι οφείλει να είναι η ανώτατη εκπαίδευση στο Design όταν θέλει να πατάει με το ένα πόδι στο μέλλον.
Διαπανεπιστημιακές συνεργασίες, σύμπραξη με ερευνητικά κέντρα και διεθνείς οργανισμούς, διεπιστημονική προσέγγιση της καλλιτεχνικής δημιουργίας, ουσιαστική σύνδεση της εκπαίδευσης με την κοινωνία και την καθημερινή ζωή (και όχι απλώς με “την αγορά”, όπως τόσο στερεότυπα επαναλαμβάνουν όλοι πλέον), τέτοιες κινήσεις είναι απαραίτητες για την επανατοποθέτηση του Design ως κρίσιμης κοινωνικής και πολιτιστικής λειτουργίας στις νέες συνθήκες. Επίσης, αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών στις εφαρμοσμένες τέχνες, αφενός θα έδιναν τη δυνατότητα της διαπολιτιστικής αλληλεπίδρασης στον εκπαιδευτικό τομέα αλλά και στο ίδιο το Design, αφετέρου θα αποτελούσαν μια δυναμική κίνηση που θα συνέβαλε στην προβολή ξεχωριστών στοιχείων της χώρας μας, όπως είναι η τέχνη, ο πολιτισμός, το φυσικό περιβάλλον, κ.ο.κ. Είναι και άλλες πολλές σκέψεις που αφορούν το ρόλο τον οποίο οφείλει να έχει η Βακαλό τα χρόνια που θα έρθουν, τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας, και σίγουρα κάποια στιγμή θα έχω την ευκαιρία να τις αναπτύξω.

Εδώ, κλείνοντας, θα ήθελα να σταθώ σε κάτι εξίσου σημαντικό, που έχει σχέση με την ποιότητα της ζωής όλων εμάς, καθηγητών/τριών, διοικητικού προσωπικού και Διεύθυνσης, που περνάμε στη Σχολή ένα μεγάλο, αν όχι το μεγαλύτερο, μέρος του καθημερινού μας χρόνου. Είναι δεδομένο ότι όλοι και όλες εργαζόμαστε με σοβαρότητα και αίσθημα ευθύνης, ότι παρέχουμε υψηλού επιπέδου μόρφωση και διαφυλάσσουμε το ασφαλές, φιλικό περιβάλλον που είναι απαραίτητο για την ουσιαστική μάθηση. Την ώρα όμως που “η αγορά” πιέζει όλα να αποτιμώνται με αριθμούς –”αποδοτικότητα”, “παραγωγικότητα”, “κέρδος”, κ.ο.κ. – εμείς οφείλουμε να επαναβεβαιώνουμε συνεχώς το δικό μας κριτήριο επιτυχίας: τη μεγιστοποίηση της απόλαυσης, της χαράς και της ουσιαστικής δημιουργίας.

Τίποτε από όλα αυτά δεν είναι εύκολο. Είναι όμως συστατικά κομμάτια ενός οράματος αντάξιου της ιστορίας της Σχολής Βακαλό. Ως τέτοια τα μοιράζομαι μαζί σας. Είναι ένα στοίχημα για την επόμενη μέρα.

Κωνσταντίνος Γουναρίδης
Διευθύνων Σύμβουλος
Αντιπρόεδρος Δ.Σ.